Titel: Cталкер
AKA Titel: Stalker
Auteur:Gerard
Genre: Sci-Fi
Subgenre[?]: Apocalypse
Regisseur: Andrei Tarkovsky
Acteurs: Aleksandr Kajdanovsky, Alisa Frejndlikh, Anatoli Solonitsyn, Nikolai Grinko, Natasha Abramova e.a.
Land van Herkomst: Rusland
Jaar van uitgave:1979
Speelduur: 163 minuten
Cijfer: 10
Het is alweer 3 maanden geleden dat ik de game "S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl" heb gekocht. Tijdens de productie van deze game had ik hier en daar opgevangen dat 't gebaseerd was op 't boek 'Пикник на обочине' [in het Engels: Roadside Picnic] en de film 'Сталкер' [in het Engels: Stalker], die weer gebaseerd is op het boek.Na het vinden van deze film [wat nog wel een aardig opgave bleek te zijn toen] heb ik mijn vreugde gedeeld met een aantal anderen, heb ik de film bekeken en het was al snel duidelijk dat deze film een plaatsje moest gaan krijgen hier op Top of the Flops.
Het verhaal speelt zich af in een kleine stad, in de buurt van 'The Zone'. The Zone is een flink stuk grond dat is afgezet en bewaakt wordt door de autoriteiten. Het ontstaan van The Zone wordt door sommigen toegerekend aan een meteoriet die daar jaren geleden is in geslagen, anderen zweren dat het is veroorzaakt door buitenaardse wezens die er jaren geleden met hun UFO geland zijn. Hoe dan ook, iedereen die er in geloofd, is het er over eens dat The Zone alles is, behalve een normaal stuk grond. De protagonist is Stalker, een getrouwde man en vader, die eens in de zoveel tijd mensen naar en door The Zone begeleidt. Het doel van zo'n reis door The Zone is een kamer die je diepste wens in vervulling laat gaan. Stalker heeft door het maken van deze expedities al meerdere keren in de gevangenis gezeten en zijn vrouw heeft hem ook al verscheidene keren gezegd dat zij niet wil dat hij nog naar The Zone gaat. Beide voorvallen weerhouden hem er niet van om de expedities naar The Zone te stoppen. Het woord 'stalker' heeft niks te maken met het woord zoals wij het nu gebruiken in de zin van een persoon stelselmatig lastigvallen door die persoon te achtervolgen, of op hinderlijke wijze contact op te nemen en soms ook te bedreigen. Stalker wordt in het boek, in de film en in de game gebruikt als spoorzoeker en/of avonturier.
Stalker vertrekt, na een korte woordenwisseling met zijn vrouw te hebben gehad, in de hemelse vroegte naar een bar om daar de twee mannen, Writer en Professor, zo genoemd door Stalker omdat hij het zo wil, te ontmoeten die hij zal begeleiden tijdens de expeditie door The Zone.Na een drankje en een babbeltje gaat het drietal er op uit en gaan per auto richting het checkpoint, die de doorgang naar The Zone verspert en onder militaire bewaking staat. De militairen openen het vuur als ze door hebben dat er weer een Stalker The Zone probeert te bereiken, maar het drietal weet te ontsnappen en zetten hun tocht voort op een klein spoorbaan karretje als ze veilig en wel het checkpoint achter zich hebben liggen. Als ze The Zone hebben bereikt, vertelt Stalker dat Writer en Professor precies moeten doen wat hij zegt als ze de gevaren van The Zone willen overleven. De tocht door The Zone maken ze met de benenwagen. Stalker gooit om de zoveel meter een bout, met daaraan een lapje stof, voor zich uit om te kijken of er een anomalie in de buurt is die hen wel eens het leven zou kunnen kosten als ze domweg door The Zone zouden marcheren. Writer heeft zo zijn twijfels over deze gevaren van The Zone mede omdat hij ze niet kan zien en krijgt het later aan de stok met Stalker over zijn roekeloosheid, terwijl Professor de adviezen van Stalker opvolgt en zijn knapzak niet uit het oog verliest.
Het eerste deel van Stalker is in zwartsepia gefilmd. Dit levert naar mijn mening prachtige beelden op. Een van de mooiste scènes in Stalker vind ik de scène waarin Stalker, Writer en Professor op het spoorbaan karretje zitten op weg naar The Zone waarbij Writer en Professor de omgeving in zich op nemen. De grauwe beelden van een verlaten industrie park met half vergane fabrieken en een nabij gelegen meer met allerhande industriële voorwerpen op de oevers vind ik echt prachtig. De muziek die er bij zit, in combinatie met het geluid van het karretje dat over de rails dendert, is al net zo prachtig. In de bijna 4 minuten duurde scène zelf gebeurt eigenlijk geen hol. Het is juist het simpele van de scène die voor mij deze scène er uit laat springen. Wanneer Stalker, Writer en Professor in The Zone zijn beland, is de film in kleur en dat vind ik een interessante keuze omdat 't iets over brengt dat naar mijn mening het gevoel van Stalker is. In het begin van de film zegt Stalker tegen zijn vrouw dat overal waar hij is, aanvoelt als een gevangenis en dat The Zone hem zijn vrijheid en zijn leven biedt. Hoewel Stalker dit laatste niet letterlijk zegt, is dit wel het geval aangezien Stalker zijn expedities niet aan de wilgen kan hangen en dus met regelmaat terug keert naar The Zone.
Iets anders dat vrijwel meteen opvalt is het feit dat de film een aantal zeer, maar echt mooie, lange takes bevat, met zooms en side-pans waarin het drietal gevolgd wordt en dat gecompliceerde camera hoeken niet te vinden zijn in deze film. Lange takes maken een film vaak traag en Stalker is een trage film en daardoor zal hij zeker weten niet aanslaan bij het merendeel van de mensen. De traagheid en de lange takes hadden mij binnen een paar minuten al helemaal in de film gezogen en ik had moeite met geloven dat film, voor mijn gevoel, al zo snel was afgelopen terwijl de film toch 2 uur en 3 kwartier duurt. Wat ik ook erg cool vond om te zien was de referentie naar de anomalieën uit het boek. Goed je ziet de anomalieën niet, tenminste voor zover ik weet niet. Wat ik stiekem wel een heel klein beetje miste was een verhaal van Stalker die Writer en Professor verteld dat hij eens heeft mee gemaakt dat iemand die hij door The Zone begeleidde door een anomalie om 't leven is gekomen en dat het geen prettig gezicht was om te zien. Het vertellen in detail zou behoorlijk misplaatst zijn in deze film, naar mijn mening. En nu ik deze recensie aan 't schrijven ben, bedenk ik me dat de scène met het opwaaiende zand misschien wel eens een anomalie geweest zou kunnen zijn... Het is een scène waar je een dorre vlakte te zien krijgt, het is een beetje een vreemde scène in The Zone, want de rest van The Zone is zeer groen.
De inspiratie voor The Zone in de film is de nucleaire ramp van 1957 die plaatst vond in het Majak complex, dat ongeveer 70 kilometer ten noorden van de stad Tsjeljabinsk ligt. Dit ongeluk zorgde voor een enorme besmetting over een groot gebied. Ook een gedeelte van de bevolking van Tsjeljabinsk raakte besmet, al kwam de meeste besmetting ten noorden van het complex terecht. Pas in 1989, 3 jaar na de kernramp van Tsjernobyl, werd er officieel melding gemaakt van het ongeval in het Majak complex. Stalker werd na 1986 als een voorbode voor de Tsjernobyl kernramp gezien door sommige mensen en toevallig is Tsjernobyl kort in beeld. In het begin van de tachtiger jaren vonden de tegenbewegingen, dat Stalker, door de ideeën en suggesties over en van nucleaire doem, anarchisme en de industriële omgevingen, goed aansloot op de kaalslag. Deze film is twee keer geschoten omdat het laboratorium, dat in handen van de regering was, de eerste opnamen met opzet zo slecht hebben behandeld tijdens de ontwikkeling, dat Tarkovski alles opnieuw heeft moeten filmen. Ik heb gehoord dat sommige bronnen op het internet de film twee keer in de database hebben staan, maar ik heb tot nu toe nog geen enkele bron kunnen vinden die de film twee in de database heeft en wel om de voornaamste reden dat de eerste versie niet is uitgebracht. De 'nieuwe' film werd door de regering verboden wegens 'dissidente ideeën'. Voor Tarkovski was dit de druppel die de emmer deed overlopen en hij vertrok naar het buitenland om daar ongestoord films te kunnen maken, zonder echte successen.
Dit is science-fiction in de zin van wetenschappen, wetenschappelijke speculaties en theorieën en filosofieën [metafysica], dus verwacht absoluut geen actie verhaal met highly advanced technology, waar de een de ander met een plasma gun te lijf gaat, want dan kom je echt van een koude kermis thuis. Stalker is absoluut niet voor iedereen, maar iedereen die het kan waarderen zal na het zien van de film het er over eens zijn dat het een meesterwerk is maar slechts een enkeling zal net zo lyrisch over de film zijn als ik.Voor mij is dit de eerste en misschien wel laatste film die voor mij zo meesterlijk is dat het haast perfectie is.




