Titel: Kusa-meikyu
AKA Titel: Grass Labyrinth, Labyrinth in the Field
Auteur:Donny
Genre: Arthouse
Subgenre[?]:
Regisseur: Shuji Terayama
Acteurs: Takeshi Wakamatsu, Keiko Niitaka, Hiroshi Mikami, Miho Fukuie, e.a.

Land van Herkomst: Japan
Jaar van uitgave:1983
Speelduur: 50 minuten
Cijfer: 7


Waar te beginnen? Dat is een goede vraag als je jezelf voor de taak stelt 'Kusa-meikyu' te recenseren. De film laat zijn indrukken wel achter, om maar zo te zeggen, maar hoe die in woorden om te zetten en er een coherent geheel van te maken? Toegegeven, 'coherent' is niet een woord dat wie dan ook als eerste te binnen zal schieten na het zien van deze "slechts" 50 minuten durende film van Japanse bodem. Daar durf ik mijn hand wel voor in het vuur te steken. Een tweede reden waarom ik in spreekwoordelijke zin bereid zou zijn om mezelf te pijnigen is om het feit dat 'Kusa-meikyu' nooit, maar dan ook nooit, een graantje zal meepikken van de hele "asiamania" die de laatste jaren als een vloedgolf over het Westen is gespoeld. De genreclassificering 'Arthouse' zegt wat dat betreft genoeg, want onder die noemer vallen veelal films die experimenteel van aard zijn. Zo dus ook deze film.

De gemiddelde westerling zal zeer veel ontgaan. De film zit vol met symboliek en je moet ook een aardige kennis hebben van de Japanse cultuur om bepaalde aspecten te begrijpen. Mijn persoonlijke ervaring is dat westerlingen Japanners vooral vreemd vinden, iets wat na het zien van deze film veel van die westerlingen zouden beamen. Het gegeven is simpel: onze hoofdrolspeler Akira (als jong volwassene gespeeld door Takeshi Wakamatsu, als jong kind door Hiroshi Mikami) is op zoek naar de woorden van een bepaald kinderlied dat al jaren door zijn hoofd spookt, een lied over een stuiterende bal. Gedurende 50 minuten volgen we hem op zijn reis door het heden en het verleden, waarbij de scheidslijn tussen die twee soms aardig vaag is. Tijdens zijn reis worstelt Akira met zijn herinneringen: de herinnering aan zijn moeder, de herinnering aan de vrouw die hem met sex heeft geïntroduceerd, een boeddhistische monnik naar wie hij zich heeft gewend om antwoorden te krijgen die hij niet kreeg, en natuurlijk het lied dat door zijn hoofd spookt en de woorden die hem ontgaan. De woorden van het lied zijn aan het einde van de film nog steeds niet bekend maar we leren wel veel over de persoon Akira en zijn verleden.

In het dorp waar Akira woont met zijn moeder ontmoet hij een nymfomaan meisje en zij is degene die hem met sex introduceert. Deze scene zal als één van de schokkendste scenes worden beschouwd door Japanners, aangezien wanneer het op expliciete beelden van naakt zijn en sex aankomt zij nogal preuts blijken te zijn (ondanks alle uitspattingen die de Japanse cinema al op ons af heeft gevuurd, uitspattingen waar de Amerikaanse filmindustrie een puntje aan mag zuigen). De reactie van zijn moeder is er een vol jaloezie en uit liefde voor haar zoon bindt zij hem vast aan een boom en beschrijft hem met allerhande tekens (kanji, het Japanse beeldschrift) om hem te beschermen en verdwijnt vervolgen. Het meisje zelf rent weg met een Amerikaanse militair en verdrinkt zich na de oorlog in de zee. Gedurende zijn reis vindt Akira een prostituee die lijkt te weten welk lied hij bedoelt, maar ook zij kan hem niet helpen met de begeleidende woorden, aangezien ze elke keer dat hij er naar vraagt op een zeer ongeïnteresserde manier met een andere tekst op de proppen komt. Antwoorden op zijn levensvragen krijgt hij ook al niet, zelfs niet van een geestelijke, iemand van wie je zou verwachten dat hij je op z'n minst iets weet te vertellen. Aan het einde van de film is Akira's reis nog lang niet voorbij en de suggestie van de film is dat die reis zijn leven zal beslaan.

Wat mij meteen opviel is dat 'Kusa-meikyu' erg theatraal gefilmd is, wat niet verbazingwekkend is gezien het feit dat de regisseur (Shuji Terayama) de oprichter is van de toneelgroep Tenjo Sajiki. Deze toneelgroep richtte zich vooral op toneelstukken van avantgardistische aard en hield zich bezig met het aansnijden van maatschappelijke onderwerpen, dit alles vanuit het perspectief om algemeen geaccepteerde normen en waarden af te breken en de maatschappij een beeld voor te houden van een leven zonder terughoudende regels en wetten. Dat Terayama zich niet drukt maakt om censuur is duidelijk na het zien van 'Kusa-meikyu'. Zoals ik al zei is de scene waarin Akira overweldigt wordt door het nymfomane meisje er eentje die alle grenzen breekt met de terughoudende natuur van de Japanners. Voor ons westerlingen zal het vooral een vraag zijn wat er nou zo schokkend aan is, aangezien wij op visueel gebied veel explicietere beelden gewend zijn, maar het gaat vooral om het idee erachter dat het als zo moraalbrekend wordt ervaren. Het theatrale uit zich ook in het rijke gebruik van opvallende kleuren, waarbij rood niet alleen een spreekwoordelijke lijn is. Je ziet ook meerdere keren toneelspelers voorbij lopen: Akira staat bijvoorbeeld op straat voor een huis te wachten als je ineens mensen verkleed en mensen met toneelattributen voorbij ziet lopen. Het doel hiervan is mij volledig onduidelijk, aangezien het niet gerelateerd staat aan het verhaal voor zover ik dat kan nagaan. Deze toneelspelers zijn echter wel allemaal leden van Tenjo Sajiki, wat de film dus wel linkt aan deze groep en alles waar het voor staat.

Ik kan hier verder nog allerlei interpretaties gaan spuien van alle aspecten die ik uit de film heb gehaald, maar ik denk dat iedereen deze film op zijn of haar eigen manier "leest". Ondanks het vage verhaal en het gebrek aan een vaste lijn hierin blijft de film toch voor de volle 50 minuten interessant om te zien, voornamelijk omdat het op visueel gebied alles behalve vervelend wordt. Abstracte kunst is sowieso moeilijk uit te leggen en veel meer dan één van de vele interpretaties zal iemand je nooit kunnen geven. Wat je net hebt gelezen is dus slechts mijn interpretatie van de film en ik raad je dan ook aan om 'Kusa-meikyu' zelf te kijken. Als je deze recensie namelijk leest omdat je benieuwd bent naar de film zal je daar namelijk veel meer uithalen dan ik je hier kan geven. En als je na het lezen van deze recensie de zin krijgt om de film te gaan kijken dan zal ik dat alsnog aanraden. Ik kan slechtere, oppervlakkigere en minder stimulerende manieren verzinnen om 50 minuten door te brengen en de vragen die het oproept zullen een mogelijkheid zijn om weer nieuwe dingen te leren (kennen).