Titel: Hellboy
Auteur:Donny
Genre: Action
Subgenre[?]: Comic Adaptation
Regisseur: Guillermo del Toro
Acteurs: Ron Perlman, Selma Blair, John Hurt, Doug Jones, Jeffrey Tambor, Karel Roden, Rupert Evans, e.a.

Land van Herkomst: Verenigde Staten
Jaar van uitgave:2004
Speelduur: 116 minuten
Cijfer: 8


Hellboy is een redelijk jong comic karakter, bedacht door Mike Mignola in 1993. Hij is lid van de BPRD (Bureau for Paranormal Research and Defence) en heeft een grote, stenen rechterhand (de Right Hand of Doom). In 1944 is hij door Grigori Rasputin (ja, dé Rasputin) met behulp van de Thule Society (een geheim occult genootschap van nazi's) de wereld ingeroepen, een onderneming met de naam Project Ragna Rok. De Right Hand of Doom is namelijk de sleutel tot de bevrijding van de Ogdru Jahad, de Draak. Er gaat echter iets mis en Rasputin wordt door de poort gezogen waarmee hij Hellboy de wereld in heeft geroepen. Hellboy wordt gevonden door professor Bruttenholm (ook wel professor Broom genoemd) en de Geallieerden, en groeit op tot één van de belangrijkste paranormale detectives die de BPRD rijk is. Na een missie, waar Hellboy tegen Sammael de Hellehond, zoon van Nergal, moest vechten, blijkt dat Rasputin en zijn medestrijders (Ilsa Hauptstein en Karlk Ruprecht Kroenen) weer terug zijn en opnieuw proberen de Ogdru Jahad te bevrijden. Op deze manier willen ze de huidige wereld vernietingen en heersen in het nieuwe Eden dat daarna moet opbloeien. Hellboy's Right Hand of Doom is hierin letterlijk het sleutelelement, maar uiteraard zint het hem niet voor zulke doeleinden gebruikt te worden en slaat hij terug, samen met zijn medestanders (Liz Sherman, Abe Sapien en de jonge FBI agent John Myers). Zie hier, het verhaal van 'Hellboy'.

Dit verhaal is gebaseerd op de 'Seed of Destruction' verhaallijn uit de comics. Er is veel uit weggelaten (niet in 't minst omdat het verhaal te uitgebreid is om in 1 feature length film eer aan te doen) maar in grote lijnen komt het wel op hetzelfde neer. Het karakter van Hellboy (perfect gespeeld door Ron Perlman) wordt precies zo neergezet als we hem kennen: schijnbaar hard aan de buitenkant maar met zijn hart op de goede plaats. Ondanks het feit dat hij een demon is, lijkt hij qua gedrag in geen enkel opzicht op een demon. Hij vijlt zelfs zijn hoorns om er zo normaal mogelijk uit te zien (iets wat uiteraard onmogelijk is, gezien het feit dat er twee grote stompen op zijn hoofd overblijven). Hij is zelfs verliefd op een mens, Liz Sherman (Selma Blair), iets wat alleen in de film naar voren komt aangezien ze in de comics gewoon vrienden zijn. Liz is pyrokinetisch, wat betekent dat ze vuur kan oproepen en vervolgens manipuleren. In haar jeugd had ze dit niet onder controle en heeft ze een hele straat weggevaagd met haar kracht, iets wat haar een groot schuldgevoel heeft meegegeven dat haar tot in het heden nog parten speelt, en haar tot een bittere pessimist maakt. Abe Sapien (lichamelijk vertolkt door Doug Jones, met een stem ingesproken door David Hyde Pierce) is een uiterst intelligent, meermanachtig wezen, dat in een tank is gevonden op de dag dat Abraham Lincoln is vermoord (waar hij dus naar vernoemd is). In de film heeft hij ook psychisch begaafd, iets wat zijn karakter in de comics niet is. Ook heeft hij tanks nodig om uit het water te kunnen blijven ademen, ook iets wat hij in de comics niet nodig heeft. Echter, het grootste verschil blijft nog wel dat Hellboy in de film niet meer dan een urban legend is, vergelijkbaar met aliens. In de comics is zijn bestaan geen geheim voor de wereld en hoeft hij zich niet verborgen te houden. Ondanks deze afwijkingen zien we de karakters precies zoals we ze kennen, en het zwakt de essentie in z'n geheel niet af.

Het bewaard blijven van deze essentie van Hellboy zal niet in 't minst te danken zijn aan het feit dat Guillermo del Toro een groot Hellboy fan is, iets wat al even naar voren kwam in zijn eerste comicverfilming, 'Blade II', waarin het hulpje van Blade een BPRD t-shirt draagt. Hij was er dan ook als de kippen bij om een Hellboy film te maken. Zijn respect voor het materiaal komt duidelijk naar voren: in plaats van een filmversie te maken van de comics waarbij de essentie van de karakters en de verhalen niet altijd evenveel recht wordt toegedaan (wat bij veel comicverfilmingen het geval is, ook al boekt men steeds betere resultaten op dit gebied de laatste tijd), blijft hier de essentie wel bewaard, ondanks de omissies en de aanpassingen. Ik heb geen idee waarom Del Toro deze veanderingen heeft aangebracht, maar ik stoor me er niet aan omdat het alles behalve sensationele aanpassingen zijn. Een ander aspect wat mij zo aanspreekt aan deze film is dat de Lovecraftinvloeden uit de comics bewaard zijn gebleven. Dit blijkt nog het meeste uit de verschijning van de Ogdru Jahad, de Draak die de wereld zal vernietigen: qua uiterlijk doet hij sterk aan de Oude Goden uit de verhalen van Lovecraft denken. Hetzelfde geldt voor de Sada Hem, één van de 369 kinderen van de Ogdru Jahad, waar Hellboy het uiteindelijk tegen op moet nemen. Sammael wordt hier de zoon van Nergal genoemd, en Nergal-Jahad is "toevallig" ook één van de Ogdru Jahad, ook al lijkt Sammael meer op de kikkermonsters uit de comics, en dat is ook meer de rol die hij vertolkt in deze film. Rasputin is prachtig als dienaar van de Ogdru Jahad, een priester met krachtige occulte gaven, onsterfelijk dankzij z'n god, ernaar strevend de aloude Chaosgoden te bevrijden. Ook al heeft deze film niet de sfeer die we kennen van Lovecraft's verhalen, het doet wel meer eer aan zijn verhalen dan alle Lovecraftverfilmingen die ik ooit heb gezien (nog een leuk feitje voor Lovecraft liefhebbers: de film opent met een passage uit het boek 'De Vermis Mysteriis', een fictieve grimoire die Lovecraft bedacht heeft voor zijn Chthulhu Mythos). Er wordt hier ook niet gepretendeerd dat we met Lovecraftmateriaal te maken hebben, het is gewoon duidelijk dat hij als één van de inspiraties heeft gediend. In die hoedanigheid is het een verrijking voor de film in plaats van een groot minpunt. Het feit dat 'Hellboy' doordrenkt is met occulte invloeden en oude magie spreekt mij persoonlijk erg aan, gezien mijn interesse in all things occult.

Del Toro heeft een goed keuze gemaakt wat betreft de casting van zijn acteurs en actrices. Geen van allen zijn het blockbuster acteurs, maar ze hebben zich wel allemaal bewezen als vakkundig. Doug Jones speelt hier in zijn tweede Del Toro film (zijn eerste samenwerking met de regisseur is in 'Mimic' uit 1997), en als Abe Sapien lijkt hij wederom in niets op de mens die hij werkelijk is. Het lijkt alsof hij getypecast wordt om aparte creaturen te spelen: naast Abe Sapien speelt hij in het aankomende vervolg 'Hellboy II: The Golden Army' ook nog eens de rollen van de Angel of Death en de Chamberlain, speelt hij de faun en de Pale Man in Del Toro's 'El Laberinto del Fauno' en in 'Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer' Norrin Radd, de Surfer. Ondanks kostuums die hem zo onherkenbaar maken, blijft hij echter zeer herkenbaar door zijn karakteristieke handgebaren en -bewegingen (waarin we duidelijk zijn pantomime opleiding en reputatie als slangenmens terugzien). Zijn stem wordt echter door de van de TV-serie 'Frasier' bekende David Hyde Pierce ingesproken, ook iets wat een kenmerk schijnt te zijn (als Norrin Radd en de faun heeft hij ook niet zelf de stemmen ingesproken), maar in de aankomende tweede film Hellboy-film krijgt hij eindelijk de kans om zijn eigen stem aan dit karakter te lenen. Ook voor Ron Perlman is dit niet de eerste samenwerking met Guillermo del Toro: hij heeft ook in diens eerste feature length film 'Cronos' gespeeld. Guillermo kon zich geen andere acteur dan Perlman indenken om Hellboy te vertolken, en na het zien van de film ben ik het roerend met de man eens. Het is bijna alsof het zijn tweede natuur is, zo treffend is de combinatie. Ook Selma Blair zet overtuigend en zonder pretenties de ingetogen maar bittere Liz Sherman neer. John Hurt is natuurlijk een acteur van de hoogste klasse, of we hem nu zien in een kleine rol als die van Mr. Olivander in 'Harry Potter and the Philosopher's Stone' of de hoofdrol in een drama als 'Shooting Dogs'. Ze zetten hun karakters neer zonder deze geweld aan te doen en dat is een welkome verfrissing. Waar ik bij de meeste comicverfilmingen geniet ondanks sommige leden van de cast, is het bij 'Hellboy' juist zo dat ik geniet dankzij de cast. En zo hoort het ook te zijn, bij elke film.

Dan hebben we natuurlijk nog het palet dat de regisseur moet vullen, de omgeving waarin de film zich afspeelt en hoe deze gevuld is. Guillermo del Toro staat inmiddels bekend als een visueel kunstenaar, een meester in zijn vak. 'El Laberinto del Fauno' is tot nu toe de kroon op zijn werk, het summum van dat waar hij zo verdomd goed in is. Met 'Hellboy' weet hij de juiste sfeer neer te zetten en de juiste omgevingen te creëeren om het verhaal goed tot zijn recht te laten komen. Visueel gezien is het misschien niet zo meesterlijk en kunstzinnig als zijn latere 'El Laberinto del Fauno', maar je kan wel de mystieke en donkere sfeer herkennen die we van hem gewend zijn. Hij heeft er oog voor. Dat, in combinatie met zijn liefde voor de Hellboy comics, zorgt ervoor dat dit in mijn ogen één van de best geslaagde comicverfilmingen is die er tot nu toe zijn uitgebracht. Ik kan dan ook niet wachten tot later dit jaar het langverwachte 'Hellboy II: The Golden Army' uitkomt, waarin hij schijnbaar afstapt van de archetypische "comiclook". Deze tweede film richt zich ook op een heel andere invloed op de Hellboy comics, namelijk de folkloristische kant. Wat ik tot nu toe heb gezien verraadt meteen de hand van Del Toro en ziet er wederom meesterlijk uit. Tot die tijd vermaak ik me nog wel even met dit prima live action Hellboy debuut, de twee feature length animated films ('Sword of Storms' en 'Blood and Iron') en de comics.